CHP “Demokrasi” için böyle mücadele etmişti!

İşte CHP’nin 145 yıllık demokrasi mücadelesi böyle başlamış, muhalif partiler ve gazeteler kapatılmış, muhalifler dövülmüş veya öldürülmüş, hile ve şaibe karıştırılan seçimler denetimsiz ve “açık oy, gizli tasnif” yöntemiyle yapılmıştı...

CHP “Demokrasi” için böyle mücadele etmişti!
13 Nisan 2019 Cumartesi 12:21

Ülkenin işgalden kurtarılması için kurulan ve Sivas Kongresi’nde “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adını alan yapılanma, “Cumhuriyet Halk Fırkası (CHP)” adıyla bir partiye dönüştürüldü. Kendisini Cumhuriyet’in ve rejimin bekçisi gibi gören bu parti, özellikle iktidarı elinde tuttuğu yıllar boyunca muhaliflerine karşı aldığı sert karar ve tedbirlerle boyun eğdirdi. Karşısındaki ilk muhalefet partisi “Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası”nı, “Şeyh Said İsyanı”nı bahane ederek çıkarılan 785 numaralı “Takrir-i Sükun Kanunu” sonrasında Bakanlar Kurulu kararı ile kapattı. “İzmir Suikastı Davası” ile de bu parti içerisinde yer alan Milli Mücadele’nin önemli isimleri İstiklal Mahkemeleri’nde yargılanarak sindirildi veya idam edildi. Muhalif gazetelerin yayınları durduruldu.

1930 yılına gelindiğinde danışıklı olarak Ali Fethi Okyar tarafından kurulan “Serbest Cumhuriyet Fırkası”, halktan beklenmedik bir teveccüh ve destek görünce, devletin kuruluşundan itibaren kendi düzenini oluşturan, kadrolaşan, menfaat ve ayrıcalıkları zedelenecek CHP içerisindeki gruplar endişeye kapıldı. CHP’nin iktidarı kaybetmesi bu grupların çıkarına ters düşeceği için, “1930 Yerel Seçimleri”nde Serbest Cumhuriyet Fırkası, baskı ve engellemelere maruz kaldı. En sonunda Cumhuriyet’in ikinci muhalif partisi, kuruluşundan sadece 98 gün sonra kendini feshetti. Bundan sonra yapılan 1934, 1938, 1942 Yerel Seçimleri’nin de galibi, karşısında hiçbir muhalefet partisinin bulunmadığı CHP oldu.

Evet, 1923’te saltanat kaldırılmış, padişahlık yıkılmıştı ama 1946 yılına kadar Cumhuriyet Halk Partisi, ülkeyi “Tek Parti” iktidarı altında, karşısında hiçbir muhalif ve siyasi parti bulunmadan, CHP Genel Başkanı’nın “Cumhurbaşkanı”, CHP tüzüğünün “Anayasa” olarak kabul edildiği bir şekilde yönetti. Kaymakamlar “CHP İlçe Başkanı”, valiler “CHP İl Başkanı” idi. Yani CHP’li seçkinlerce kendisi için iyi ve kötü olanı bilemeyecek ve seçemeyecek durumdaki uygarlaştırılmaya, Avrupalılaştırılmaya muhtaç “gerici” ve “cahil” halkın oy verebilecek başka bir tercihi olmadığı gibi 1950 yılına kadar uygulanan seçim sistemi de yargı denetimi olmayan, "açık oy, gizli tasnif" yöntemli iki dereceli seçim sistemiydi. Yani millet, vekillerin kendisini değil vekilleri seçecek kişileri seçebiliyor ve bunu da oyunu göstererek sandığa atmak suretiyle yapabiliyordu. Oy sayımı ise kapalı kapılar ardında gizli olarak yapılıyordu.

1945 yılına gelindiğinde II. Dünya Savaşı sonunda Avrupa’da diktatörlüklerin ve tek parti yönetimlerinin çökmesi, Türkiye’yi de değişime zorladı. Milli Şef İsmet İnönü, bu sistemin artık sökmeyeceğini ve Sovyet Rusya’ya karşı Amerika Birleşik Devletleri’nin desteğini almak zorunda olduğunu anlayınca çok partili sisteme kerhen (istemeyerek) dönmek zorunda kaldı.

1946 yılında CHP karşısındaki ilk ciddi siyasi muhalefet, Celal Bayar ve Adnan Menderes liderliğinde kurulan Demokrat Parti oldu. DP’nin karşılaştığı halk desteğini gören CHP, paniğe kapılarak 1947 yılında yapılması gereken seçimleri bir yıl erkene çekti ve “21 Temmuz 1946 Seçimleri”, bu süreçte yapılan baskılar, usulsüzlükler, oy gaspları ve şaibeli uygulamalarıyla tarihe “Hileli Seçimler” olarak geçti. “Hileli 1946 Seçimleri”, 4 yıl daha iktidarda kalan CHP’nin son seçim galibiyeti oldu ve yargı denetimindeki “gizli oy, açık tasnif” sisteminin uygulandığı ilk seçim olan 14 Mayıs 1950’de halk, CHP’nin tek parti iktidarına son verdi. Bundan sonraki süreçte seçimleri kazanamayan CHP, Demokrat Parti’nin iktidarına el koyan 1960 Darbesi’ni hararetle destekledi ve asker tarafından kurulan yeni yönetim sisteminde iktidara taşındı. Bu tarihten günümüze değin de çeşitli yıllardaki “Ordu Göreve”, “Yargı Göreve” ve “Kaos ve Darbe” çağrıları da hala hatırlarda…

Haberekibi.com/ Emre Gül


Etiketler; #chp demokrasi
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.