İşte Türkiye'de muhalefeti sindiren karar

Cumhuriyet’in ilanı ve Lozan Antlaşması’nın imzalanmasından sonra; Milli Mücadele’yi birlik, beraberlik, fedakârlık, feragat, azim ve cesaretle yürüten Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde, yeni devlete hâkim olacak yönetim anlayışı ve bu anlayışı inşa edecek kişilerle, bunlara karşı koyanlar arasında güç kavgası başladı.

İşte Türkiye'de muhalefeti sindiren karar
04 Mart 2019 Pazartesi 09:28

28 Haziran 1923’te yapılan seçimler sonucunda oluşan İkinci TBMM’de de varlık gösteren bir muhalefet grubu oluştu. Hatta, Milli Mücadele’ye liderlik etmiş komutanların yolları bir bir ayrılmaya başladı. Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Refet Bele, Ali Fuat Cebesoy, Mustafa Kemal Paşa’nın bizzat kurduğu ve başkanlığını yürüttüğü Cumhuriyet Halk Fırkası karşısında, bu dönemin ilk muhalefet partisi olarak tarihe geçen Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nda yer alarak muhalefete başladılar. Bu muhalefetin yanı sıra Cumhuriyet Halk Fırkası da “Ali Fethi Okyar”ı destekleyen “mutediller” ve “İsmet İnönü”yü destekleyen “sertlik yanlıları” olarak ikiye ayrılmaktaydı. Doğu’da Şeyh Said İsyanı çıkmasının ardından, Cumhuriyet Halk Fırkası içerisinde mutediller tarafından desteklenen “Ali Fethi Okyar” Hükümeti istifa etti ve sertlik yanlılarının desteklediği “İsmet İnönü” Hükümeti kuruldu.

Böylece, Türkiye’de muhalefetin susturulması sürecinde aparat olarak da kullanılan, 785 numaralı Takrir-i Sükun Kanunu-Huzurun Sağlanması Kanunu, 4 Mart 1925’te Reisicumhur Mustafa Kemal Paşa’nın locadan takip ettiği meclis oturumunda 180 vekilin katıldığı oylama neticesinde 22 redde karşı 144 kabulle yasalaştı. Buna göre biri isyan bölgesi-Diyarbekir-diğeri Ankara’da olmak üzere iki İstiklal Mahkemesi kuruldu. Üyeliklerine de TBMM içerisinden seçilen “Necip Ali”  “Kel Ali” ve “Kılıç Ali” getirildi. İsyan bölgesindeki İstiklal Mahkemesi’nin idam kararları meclisten onaysız infaz edilirken, Ankara’daki İstiklal Mahkemesi’nin idam kararları ise meclisten onay alındıktan sonra uygulandı. Ayrıca sıkıyönetim ilan edildi ve muhalif gazeteler kapatıldı.

Cumhuriyet Halk Fırkası’na muhalif Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’nın faaliyetleri ve varlığı, Şeyh Said İsyanı gerekçe gösterilerek Bakanlar Kurulu kararı ile sonlandırıldı. Şapka, Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması Kanunu gibi toplumsal dönüşüme sağlayacak inkılâplar yapılmaya başlandı. Mustafa Kemal Paşa’ya yönelik İzmir Suikastı Davası” ile de Kazım Karabekir, Ali Fuat Paşa, Cafer Tayyar Paşa, Bekir Sami Bey, Rüştü Paşa, Refet Paşa, Cavid Bey, Kara Vasıf, Hüseyin Avni Bey, Rauf Bey, İsmail Canbolat gibi birçok muhalif isim İstiklal Mahkemesi’nde yargılanarak sindirildi. 

Haberekibi.com/ Emre Gül

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.